Architectura + Natura

Bureaugeschiedenis

H+N+S Landschapsarchitecten is in 1990 opgericht door Lodewijk van Nieuwenhuijze, Dirk Sijmons en Dick Hamhuis (later opgevolgd door Jandirk Hoekstra). Vanaf 2011 zijn stapsgewijs een aantal medewerkers toegetreden tot de directie, die nu bestaat uit Nikol Dietz, Hank van Tilborg en Pieter Schengenga. Dirk Sijmons, Lodewijk van Nieuwenhuijze en Jandirk Hoekstra werken in de rol van adviseur mee aan de projecten van het bureau.


>> De geschiedenis van het bureau laat een aantal perioden zien, die elk kunnen worden gekarakteriseerd door een specifiek product, een nieuwe thematiek of een benadering van de opgave.

1990 - 1995

Regionaal Ontwerp

Voorafgaand aan de oprichting van het bureau maakten de oprichters al naam met Plan Ooievaar, een ruimtelijk plan dat in 1985 de eerste Eo Wijers-prijsvraag won. Dit plan markeerde een nieuwe generatie regionale plannen met het watersysteem en natuurontwikkeling als basis. Deze regionale projecten vormden in de eerste jaren van het bureau, naast studies over cascoplanning en de toekomst van de veenweidegebieden, het hoofdaandeel van de werkzaamheden. 

In deze periode verschijnt tevens het boek ‘Oorden van onthouding’, waarin ecologen en landschapsarchitecten pleiten voor een natuurbenadering waarbij de natuur-ontwikkeling wordt geholpen middels ingrepen in de waterhuishouding of de bodem. Verder legt het bureau in deze periode met het ontwerp voor het Zaartpark (Breda) de basis voor een reeks inrichtingsplannen waarbij het ontwerpen aan bruggen en markante grondvormen een belangrijke rol speelt.

Plan Ooievaar
Dwarsprofiel plan Ooijevaar
Visie Slochteren
Beekdal Zaartpark Breda
Brug Zaartpark Breda
Brug Zaartpark Breda

1995-2000

Duurzaam waterbeheer + Lagenbenadering

In deze periode groeit het bureau tot tien landschaps-architecten en -ontwerpers. Het idee van een ontwerp-laboratorium krijgt gestalte, een werkomgeving waarin landschappelijke thema’s worden onderzocht en waar in teams door de schalen heen wordt ontworpen. Landschapsprojecten waarin in deze periode wordt ontworpen, beslaan het volledige spectrum van nationale visies tot inrichtingsplannen. Een goed voorbeeld is de rivierdijkverzwaring van de Waaldijk tussen Afferden en Dreumel. Het nieuwe dijkprofiel, waarin veiligheid en een stoere verschijningsvorm samenkomen, wordt uiteindelijk overgenomen als het standaardprofiel voor de Deltawet grote rivieren.

Tevens komt in deze tijd de waterhuishouding van Nederland op de ruimtelijke ordeningsagenda te staan. Onder leiding van Lodewijk van Nieuwenhuijze doet het bureau belangrijk pionierswerk in de doorvertaling van duurzaam waterbeheer in gebiedsplannen. Verder vindt H+N+S het concept van de lagenbenadering uit en brengt het bureau het boek ‘=Landschap’ uit, waarin de belangrijkste bureauthema’s van het moment de revue passeren. 

Landstad Deventer
Dijk Afferden-Dreumel
Overzichtskaart dijk Afferden-Dreumel
Dwarsprofiel dijk Afferden-Dreumel
Architectura + Natura = Landschap

2000-2005

Erfgoed + Uitvoeringsprojecten

Ruim tien jaar na de oprichting krijgt het bureau de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs toegekend voor zijn rol in de emancipatie van het vakgebied landschapsarchitectuur, en een paar jaar later neemt Dirk Sijmons de Rotterdam-Maaskantprijs in ontvangst. Hij publiceert later ter gelegenheid van de prijs het boek ‘Landkaartmos en andere beschouwingen over landschap´.

In deze periode komt verder de erfgoedthematiek hoog op de agenda te staan en plannen voor verschillende voormalige militaire verdedigingslinies, waaronder de Stelling van Amsterdam, worden aan het oeuvre van H+N+S Landschapsarchitecten toegevoegd.

De ambitie om ook aansprekende, uitvoeringsgerichte projecten te willen maken, krijgt in deze jaren een impuls door de bouwopgave in de Vinex-wijken IJburg (Amsterdam) en Leidsche Rijn (Utrecht) en enkele bijzondere opdrachten, zoals de omgeving van het Van Abbemuseum (Eindhoven) en enkele particuliere tuinen.

Stelling van Amsterdam
Stelling van Den Helder
Vogelvluchtperspectief IJburg (schets Frits Palmboom)
Oevers IJburg
Luwtedam Waterlandse kust
Vistrap Van Abbe museum
Tuin Van Abbe museum
Rijnkennemerlaan Leidsche Rijn
Rijnkennemerlaan Leidsche Rijn

2005-2010

Gebiedsontwikkeling + Infrastructuur

In deze jaren bereikt het bureau zijn huidige omvang van ruim 25 medewerkers. Als gevolg van de in het bureau opgebouwde knowhow en expertise krijgt H+N+S steeds vaker verzoeken om deel te nemen aan kwaliteitsteams. Dirk Sijmons wordt benoemd als Rijksadviseur voor het Landschap en Jandirk Hoekstra als leider van AtelierOverijssel. Bovendien verhuist H+N+S Landschapsarchitecten in 2010 van Utrecht naar de Wagenwerkplaats in Amersfoort.

H+N+S levert in deze periode een belangrijke bijdrage aan het concept Ruimte voor de Rivier, een nieuwe kijk op de veiligheid van het riviergebied. Ook krijgt het bureau via een aantal uitvoeringsprojecten de kans om de principes, die bij Ruimte voor de Rivier horen in concrete inrichtingsplannen te vertalen (bypass Kampen en Waalweelde). Gebiedsontwikkelingsprojecten blijven een deel van de opdrachtenportefeuille vormen, waarvoor marktpartijen steeds vaker de opdrachtgever zijn. Het aandeel grote infrastructuurprojecten groeit, zoals het Routeontwerp A4 en A12, Gebiedsvisie A15, Centrale As Friesland en Landschapsplan Maasvlakte II.

Maquette watersysteem NL (IABR, 2005)
Plankaart bypass Kampen
Luchtfoto IJsselmonding bij Kampen
Vogelvluchtperspectief bypass Kampen
Landschapsplan Maasvlakte 2
Impressie haven Rotterdam
Impressie Maasvlakte 2

2010-2015

Duurzame energie + Klimaatverandering

In een periode die wordt gekenmerkt door economische onzekerheid neemt H+N+S deel aan verschillende selectieprocedures en open oproepen. Met succes, zoals blijkt uit de gewonnen tenders voor onder meer het Nationaal Militair Museum (Soesterberg), de nieuwbouw van het RIVM (Uithof, Utrecht), Naturalis (Leiden) en Ruimte voor de Waal (I-Lent, Nijmegen).

Nikol Dietz en Hank van Tilborg treden in september 2011 toe tot de directie van H+N+S, beiden afkomstig uit de eigen bureaugelederen, en in oktober van hetzelfde jaar wordt Dirk Sijmons voor een periode van 4 jaar benoemd tot hoogleraar landschapsarchitectuur aan de TU Delft. In maart 2012 wordt Jandirk Hoekstra bovendien voor een periode van 3 jaar benoemd tot Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit voor de provincie Noord-Holland. In 2015 wordt dit verlengd voor een periode van nog eens 3 jaar. In 2014 treedt Pieter Schengenga toe tot de directie.

H+N+S goes international

H+N+S Landschapsarchitecten manifesteert zich in deze jaren nadrukkelijker in het buitenland. H+N+S wint diverse prijsvragen in België, zoals voor het park Belle Vue (Leuven) en het Citadelpark (Gent), en voor de Internationale Architectuur Biënnale 2012 in Rotterdam werkt het bureau aan Test Site Istanbul. In de VS is het bureau betrokken bij de Dutch Dialogues in New Orleans (in de nasleep van de orkaan Katrina) en even later succesvol met haar inzending voor New Jersey in het kader van de Rebuild by design-competitie (na de orkaan Sandy). De Nederlandse kennis wordt benut om deze plekken klaar te maken voor de klimaatverandering ('resilient'). In 2014 wordt speciaal voor de internationale activiteiten een aparte bv opgericht: H+N+S Landscape Architects International.

In deze periode spelen energie en duurzaamheid een belangrijke rol in de portefeuille (o.m. Kleine Energieatlas, onderzoek naar biomassavergisting Groningen en diverse windmolen-studies). In 2014 verschijnt de publicatie Landschap en Energie onder aanvoering van Dirk Sijmons waarin de ruimtelijke consequenties van de overgang naar duurzame energie met behulp van een aantal scenario’s wordt onderzocht. Het bureau werkt in deze periode verder aan onderdelen van het Deltaprogramma, waarin voor de volgende gebieden de consequenties van klimaatverandering zijn onderzocht en samengebracht in lange termijn verkenningen voor 2100: toekomstperspectieven voor Zuidwestelijke Delta, IJssel-Vechtdelta en Atelier Kustkwaliteit.

Plankaart Nationaal Militair Museum (NMM) Soesterberg
Profiel entree NMM
Entree NMM
Citadelpark Gent
Park Buitenschot
Landschap en Energie, Europese Energiepotenties
Landschap en Energie, impressie Rotterdam 2030
Ruimte voor de Waal Nijmegen, i-Lent
Inlaatwerk nevengeul Waal (i-Lent, Nijmegen)
Maquette museumtuin Naturalis

> 2015

Dutch approach

In de herfst van 2015 vierde H+N+S haar 25-jarig bestaan. Ter gelegenheid van haar verjaardag organiseerde het bureau op de Wagenwerkplaats een drieluik waarin de ‘Dutch Approach’ centraal stond. Tijdens drie vrijdagmiddagen reflecteerden verschillende binnen- en buitenlandse sprekers op de verdiensten en kansen van de ‘Dutch Approach’. Onder leiding van Eric Luiten, toenmalig Rijksadviseur voor het landschap, ontstond vervolgens steeds een gesprek over de betekenis van deze benadering.

Hoe typisch Nederlands is deze werkwijze? Wat heeft deze aanpak opgeleverd? Hoe kansrijk is hij in een veranderend speelveld? En wat kunnen we er in de toekomst nog van verwachten? Een essay van Noël van Dooren over de ‘Dutch Approach’ vormde het vertrekpunt voor inleidingen en gesprek. Het essay is tijdens de bijeenkomsten uitgereikt aan de aanwezigen. Van de drie bijeenkomsten is een verslag door Marieke Berkers gemaakt.

Gelauwerd

2017 was voor H+N+S een mooi jaar waarin we uitgebreid gelauwerd zijn. We vielen maar liefst tweemaal in de prijzen. Als bureau ontvingen wij eind september in Slovenië de Landezine International Landscape Award (LILA) 2017, de voormalige TOPOS Award, in de categorie ‘office’. H+N+S werd gekozen uit meer dan 100 inzendingen van over de hele wereld.

Dirk Sijmons, founding father en adviseur van H+N+S, ontving kort hierna de Sir Geoffrey Jellicoe Award, een prestigieuze prijs van de Internationale Federatie van Landschapsarchitecten (IFLA). Dirk ontving de 2017 Premier Award voor Landschapsarchitectuur op 16 oktober in Montreal, Canada. H+N+S is trots op Dirks prestaties en deze bijzonder eervolle prijs.

Toekomstige uitdagingen en opgaven

We kijken vanuit een rijk verleden met een positief-kritische basishouding naar onze (vakmatige) toekomst. We geloven dat juist landschapsarchitecten meer en meer een brede en betekenisvolle rol in onze maatschappij kunnen spelen en dat de creativiteit en het vermogen van onze beroepsgroep meer dan ooit nodig is. De nieuwe maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen die gaande zijn, prikkelen ons tot verdere vernieuwing en ontwikkeling van ons bureau en onze vakopvatting. Daarin ligt de uitdaging voor de volgende 25 jaar van het bureau.

Vanuit H+N+S wordt continu en in onderlinge samenhang gewerkt aan de volgende grote maatschappelijke opgaven / thema’s, daarbij strevend naar een mooi, werkend en duurzaam bestendig Neder- en buitenland. We zoeken continu verder.

2050 - An Energetic Odyssey
IABR2016 Atelier Groningen
S3H-BTK; winnende inzending 10e EO Wijers prijsvraag
Beatrixsluis
Bypass Kampen

Oud medewerkers

H+N+S is een bureau waar de medewerkers in het algemeen loyaal en honkvast zijn. Niettemin hebben door de jaren heen diverse mensen hun vleugels uitgeslagen en het nest verlaten. H+N+S is echt een opleidingsmachine gebleken. Sommigen zijn een succesvolle eigen praktijk begonnen, klein (LAMA) of groter (Feddes Olthof). Anderen hebben de rol van adviseur bij een particulier bureau verruild voor die van overheidsdienaar, bij een grote gemeente of rijksdienst, of hebben voor een carrière in het onderzoek of onderwijs gekozen. Onder de ex-werknemers bevinden zich met Eric Luiten (2012-heden) en Yttje Feddes (2008-2012) twee Rijksadviseurs voor het Landschap. Zij traden daarmee in de voetsporen van Dirk Sijmons die van 2004 tot 2008 als eerste deze functie bekleedde.

Ria Aarnink + Marie Baartman + Joost Baks + Paul van Beek + Dianne van de Berkt + Nadine van der Bijl + Akke Bink + Anita Bijvoet + Ulrike Bischof + Marijn Bloemen + Johnny Boers + Janneke Bok + Michal Bolerazsky + Johanna Bouma + Nanne Bouma + Erwin Braak + Marieke Brouwer + Willem Brouwers + Hedwig Bulthuis + Melvin Creemers + Emile Daale + Katja van Dalen + Emma Diehl + Noël van Dooren + Bianca van Eck + Sabine van Empelen + Yttje Feddes + Anne de Feijter + Martijn Filé + Lisa van der Geer + Sabine Geerlings + Lisanne Gerritzen + Sabrine Gijzen + Karen de Groot + Urs Haerden + Dick Hamhuis + Mandy el Hannouche + Lars Hanssen + Dirk Harden + Niek Hazendonk + Ike Heemstra + Ingrid van Herel + Alexander Herrebout + Signe Hertzum + Zappa van Heijningen + Houkje Hibma + Angela Hinz + Jentse Hoekstra + Adam Hofland + Harma Horlings + Laetitia ten Horn + Jasper Hugtenburg + Akke Huppertz + Gayetrie Jaggoe + Asbjørn Jessen + Gertjan Jobse + Jolanda de Jong + Frank de Josselin de Jong + Oscar Kamerbeek + Leny de Klerk + Nathalie van Koesveld + Robbert de Koning + Natalia Kowalska + Dieuwertje Kreb + Claire Laeremans + Anouk Langeveld + Annemette van Lieshout + Reinout Lindemans + Zhiyu Liu + Maarten Looise + Eric Luiten + Sijbrand Maal + Perry Maas + Dennis Martens + Sylvia Massy + Patrick McCabe + Roeland Meek + Marieke van der Meer + Monique Mensah + Suzanne Mestrom + Evelien de Mey + Bas Molenberg + Fanny Nanlohy + Ioana Nica + Henriette Nielsen + Arjan Nienhuis + Dominique de Niet + Berdie Olthof + Wiebe Oosterhoff + Marjolijn Oude Kempers + Willeke Oude Vrielink + Dirk Oudes + Lotte Paans + Cristina di Paola + Ruut van Paridon + Karin Peeters + Judith van der Poel + Caroline Pompe + Inger Pons + Mariette Potman + Mariska van Reijn + Liesbeth Rijnja + Paul Roncken + Jaantje van Rooijen + Sahar Roumiz + Marieke Sanders + Tania Sanjurjo  Fernandez + Renee Santema + Chris Scharten + Jennifer Scholl + Jornt Schrauder + Kerstin Schwarz + Simona Serafino + Ilonka van Slooten + Anna Smierzchalska + Isolde Somsen + Ike Span + Marije ter Steege + Joof Tummers + Livina Tummers + Annemieke van Tricht + Michel van Unen + Timothy Vanagt + Joost Veldhuis + Peter Veldt + Zef Verbeek + Arjan Vergeer + Renske Verheul + Joppe Veul + Mark van Vilsteren + Philomene van der Vliet + Bas Volkers + Tim de Weerd + Viona Westermann + Rens Wijnakker + Jan Wilbers + Karin van der Willigen + Ivan de Wit + Karim van Wonderen + Hao Wu + Xu Xiaoyu + Thijs de Zeeuw + Marjolein Zegwaard + Susanne Zeller + Anyi Zhou + Marcel Zwiers