• Opdrachtgever
  • Gemeente Leiden
  • Locatie
  • Leiden
  • Schaal
  • S
  • Periode
  • 2017
  • Partners
  • Office Winhov
  • Rupert Muldoon
  • SmitsRinsma adviseurs
  • Studio Linse

In de binnentuin van het Stadhuis van Leiden zorgen zon, schaduw, water, mens en dier voor een diverse, écht groene invulling van een historisch en ecologisch relevant hof

Aanleiding

Het monumentale stadhuis van Leiden wordt in de komende tijd geschikt gemaakt voor de nieuwe, flexibele werkwijze van de gemeentelijke organisatie. De aanpassingen zullen de bestaande monumentale kwaliteiten van het stadhuis versterken en het stadhuis kan duurzaam worden ingezet voor de huisvesting van de gemeentelijke organisatie. 

Echt groen

De hof in het stadhuis heeft een centraal gelegen positie in het gebouw. Door de huidige overkapping is het nu een atrium met slechts enkele elementen die de illusie van een groene binnenruimte bieden. De wens van een echt groen hof in het stadhuis blijkt een sterke wens bij de gebruikers en is een grote kwaliteitsimpuls voor het gehele gebouw.

Huidige situatie binnenplaats stadhuis

Net als in het oorspronkelijk ontwerp wordt de omsloten hof een tuin van ontdekkingen voor de hele stad. 

In het oorspronkelijke ontwerp van architect C.J. Blauw omarmt het stadhuis de hof als omsloten buitenruimte, dit wordt nu ook weer het geval. Het verwijderen van het atriumdak brengt de directe visuele verbinding met de klokkentoren terug en maakt een écht groen hof mogelijk, waar de aanliggende balkons qua beplanting en zicht een rol in kunnen spelen. Het goede zicht vanuit de kantoren op de hof is een sterke belevingswaarde voor het gebouw en haar gebruikers en geeft ons de opdracht een jaarrond mooi beeld te ontwerpen.

Doorsnede van de binnentuin uit de prijsvraag

Aanpak

Aan het winnende ontwerp voor de renovatie en de verbinding van het stadhuis met de stad van Winhov architecten en Studio Linse leverden wij in 2017 een bijdrage. Hierin werd het belang van de hof als groene ruimte in het gebouw en voor de rest van de stad al vastgelegd. 

Vervolg op de visie

Het definitief ontwerp van de tuin in de hof is een integraal deel van de totale renovatie van het stadhuis en is dus het vervolg op de visie zoals ontwikkeld tijdens de wedstrijdfase van Hof van Leiden. H+N+S Landschapsarchitecten werkte voor dit ontwerp samen met Rupert Muldoon en SmitsRinsma.

Concept

Hortus Conclusus reversed 

De binnenhof verandert in een Hortus Conclusus, maar met een twist. Het gebruikelijke carré als rondgang wordt niet rondom maar midden in de tuin geplaats. De beleving van de tuin wordt hiermee actief en rijk in plaats van er op uit te kijken. Daarnaast heeft elke kamer een uniek geframed doorkijkje op de diversiteit van het ontwerp in de tuin. 

Connectie met de stad 

De verrassende binnentuin wordt een bezienswaardigheid voor tuinliefhebbers, met een link naar de groene hofjes in het centrum, het Singelpark en de Hortus Botanicus. De hof bevat verwijzingen naar het botanische onderzoek van Boerhaave en de rol van natuur- en cultuurhistorie in de stad. Het stadhuis vormt daarmee een schakel in een bezoek aan Leiden als stad van ontdekkingen.

Plankaart Hof van Leiden

Resultaat

Boom van Boerhaave 

In het hart van de tuin komt de spectaculair bloeiende Tulpenboom. De boom die Boerhaave plantte in de Hortus Botanicus en op de buitenplaats Oud Poelgeest en daarmee een symbolische waarde heeft voor de stad. De vaste beplanting bestaat uit een mix inheemse en uitheemse soorten voor een jaarrond mooi beeld.

De Liriodendron neemt een centrale plaats in de hof in
Het beeld wordt aangevuld met lagere heesters
Overzicht bomen
Overzicht heesters

Carré 

De bestrating borduurt voort op het blauw hardsteen dat in en rondom het Stadhuis te vinden is, maar met een ruwe en een gladde kant. Het vierkante carré is een rechtlijnig, continu en vlak bestraat pad, dat als een subtiele ordenende structuur door de tuin loopt. De toegang van de stadsfoyer en een terras worden aangelegd met open bestrating, waar het groen zijn weg doorheen vindt.

Polderdak 

Om op een duurzame manier te voorzien in vochtvoorziening van de tuin en de balkons, wordt hemelwater van de daken rond de binnentuin via 'polderdaken' op de balkons naar een regenwatertank in de tuin geleid. De tank wordt aangesloten op een irrigatiesysteem, zodat in droge dagen de tuin toch beregend kan worden.

Beregeningssysteem met polderdaken
Positie van de trog in de hof

Donker 

Ook wanneer er ‘s avonds vergaderd wordt in het stadhuis zal de tuin in het donker een rol hebben. Langs het pad worden diverse subtiele lichtjes geplaatst, die de wandeling door de tuin begeleiden. Ook worden er een paar uplights geplaatst bij enkele struiken, zodat de tuin ook in het donker te beleven is. 

Camouflage 

Aan de hof worden een aantal stoelen toegevoegd die mogen rondzwerven door de tuin. Zo kunnen gasten en medewerkers op hun favoriete plekje zitten. Doordat de stoelen qua stijl bij de tuin passen, zijn ze een verrijking van het beeld, en door de kleur vallen ze bijna weg tegen de achtergrond van de beplanting.

Stapsteen 

Om de tuin ook voor fauna interessant te maken worden er diverse objecten toegevoegd, die tevens een toevoeging zijn aan het beeld. Er worden ‘bijenpalen’, dakpannen en dood hout geplaatst die een grote diversiteit aan wilde bijen en insecten kunnen huisvesten. De watertrog is ook belangrijk, als drink- en fourageerplek.

Meer weten? Wij hebben eraan gewerkt

Arjen Meeuwsen Junior projectleider, landschapsarchitect

Gerelateerd

Project

Tuin Museum Naturalis

  • Landscaping
  • Natuurontwikkeling
Project

Tuinontwerp rondom Rietveld villa

  • Erfgoed
  • Landscaping
  • Natuurontwikkeling