DE CENTRALE AS OPEN VOOR HET VERKEER

Het is zover: na vele jaren van voorbereiding, ontwerpwerk en bouwwerkzaamheden wordt De Centrale As in gebruik genomen. De Centrale As (N356) is de nieuwste weg in Noordoost Fryslân: 23,5 kilometer tussen Dokkum en Nijega. Het is de belangrijkste verkeersader in het gebied. In opdracht van de Provincie Friesland, waren NEXT architects en H+N+S Landschapsarchitecten intensief betrokken bij het realisatieproces. Samen ontwikkelden zij de integrale visie voor de vormgeving en inpassing van weg, kunstwerken, (fiets-)bruggen en hop-overs.

Nieuws 7 oktober 2016, De Centrale As (N356)

Deze opening bekroont 8 jaar van nauwe samenwerking tussen NEXT architects en H+N+S Landschapsarchitecten en een langdurige intensieve betrokkenheid bij het grootschalige infrastructuur project De Centrale As. Het architectenteam van NEXT/H+N+S was verantwoordelijk voor de ruimtelijke kwaliteit, de vormgeving en inpassing van de weg- en kunstwerken, het opstellen van het landschapsplan, beplantingsplan en een verlichtingsplan. Op basis van het Koersdocument Ruimtelijke Kwaliteit zijn de kunstwerken binnen het project uitgewerkt in zogenaamde Paspoorten die de architectonische vormgevingsuitgangspunten vastleggen.

"Deze benadering kan als voorbeeld dienen voor de manier waarop het begrip Ruimtelijke Kwaliteit expliciet zichtbaar wordt gemaakt. De architecten hebben de wereld van het landschap en de weg met haar kunstwerken bij elkaar weten te brengen met hun integrale aanpak." leggen de wethouders Albert van der Ploeg (Dongeradeel), Roelof Bos (Dantumadeel), Houkje Rijpstra (Tytsjerksteradiel) uit.

NEXT en H+N+S zijn ondersteund en geadviseerd door Arup Amsterdam (constructie en verlichting), SmitsRinsma (beplanting), De Centrale As (projectbureau), en de combinatie van Sweco en Witteveen + Bos (technische uitwerking).

UNIEK PROJECT

“De grote uitdaging van De Centrale As lag in het vormgeven van een weg met een sterk eigen identiteit, en tegelijkertijd een groot respect voor het landschap. Het resulterende visiedocument is uiteindelijk in 17 contracten opgesplitst en uitgevoerd.” Zegt Michel Schreinemachers van NEXT architects. Esthetiek en functionaliteit komen samen in een reeks zorgvuldige details die de beleving van de weg versterken. Corten is gebruikt bij de onderdoorgangen onder kruisende structuren door, zoals het Hendrik Bulthuis Aquaduct bij het Prinses Margrietkanaal. De natuurlijke uitstraling van dit materiaal doen denken aan een aardlaag die de weggebruiker gevoelsmatig onder het landschap laat zakken. Naast grote kunstwerken zoals het aquaduct, zijn er ook kleinere details: de aandacht voor de houten lichtmasten bij de rotondes en de bijzondere vorm van de kunstmatige hop-overs en hop-over fietsbruggen.

De Centrale As is een uniek project. Door het slim combineren van de verschillende belangen die in dit gebied spelen, is een bijzondere route ontstaan die haar kracht in hoge mate aan de landschapsbeleving dankt. De landschappelijke inpassing, de esthetische- en ecologische maatregelen zijn hier een integraal onderdeel van de identiteit van De Centrale As.

NIEUW PERSPECTIEF OP HET LANDSCHAP

De Centrale As ontlast de dorpskernen en kleinere lokale wegen en verbetert de bereikbaarheid van het gebied. Tegelijkertijd, wat De Centrale As zo bijzonder maakt is dat het gaat om veel meer dan een weg van A naar B: het gaat om de ontwikkeling van een grootschalig gebied (7000 hectare) waarbij rekening wordt gehouden met natuur, landschap, cultuurhistorie, toerisme, recreatie, verkeersveiligheid en leefbaarheid. 

“Een zorgvuldige inpassing gaat verder dan beplanting in de wegbermen alleen, er is juist ingezet op versterking van de kenmerkende landschapsstructuur, het ‘ontvangende’ landschap in de omgeving van de weg”, aldus Frank Talsma van H+N+S Landschapsarchitecten.  Daartoe zijn de plangrenzen van het project opgerekt. Daardoor kon de unieke afwisseling tussen het open veenweidelandschap en het besloten houtwallen- en singellandschap behouden blijven en zelfs versterkt worden. 

De Centrale As laat de weggebruiker op een vernieuwde manier het landschap ervaren. De weg is vormgegeven als een eigentijdse slingerweg door het landschap. Een belangrijk uitgangspunt is de tegenstelling tussen weg en landschap. De weg wordt niet "weggestopt", maar er worden juist raakvlakken opgezocht om de weggebruiker de schoonheid van het landschap te tonen. Door een heldere keuze te maken voor de eigen identiteit van zowel weg als landschap, en het contrast tussen beide te benutten, wordt de ervaring van het gebied versterkt.

ECOLOGISCHE LANDMARKS

Het vormgeven van deze nieuwe weg en de landschappelijke inpassing daarvan in het Friese landschap is een eigentijdse culturele opgave. Het gaat niet alleen om het ontwerpen van de kunstwerken, de weg en de wegbermen, maar ook om de relatie met het landschap eromheen. Dit resulteert in interventies zoals het aanplanten van vele kilometers elzensingels, hectares nieuw bos en de aanleg van een reeks faunapassages die over het gehele tracé over- en onder de weg doorlopen: waterverbindingen voor vissen, passages voor verschillende zoogdieren en een oversteekplaats voor reeën. De meest bijzondere zijn de hop-overs voor vleermuizen. Dit zijn de plaatsen waar een singelstructuur vanuit het landschap wordt doorgezet over De Centrale As. Grote bomen staan hier letterlijk in de zij- en middenberm om een veilige passage voor vleermuizen te kunnen faciliteren.

BRUGGEN VOOR MENS EN DIER

“Vleermuizen zijn een beschermd als diersoort en hebben bovendien een nuttige rol in het ecosysteem. Daarom is in dit project veel aandacht aan deze dieren besteed. De hop-overs op De Centrale As zijn belangrijk om de dieren op voldoende hoogte de weg te laten oversteken.” zegt Eddy Wymenga, van ecologisch onderzoeks- en adviesbureau Altenburg & Wymenga. In samenwerking met A&W is gewerkt aan de unieke kunstmatige hop-overs en hop-over fietsbruggen. Dit zijn geleidingsconstructies voor vleermuizen over de weg, strategisch geplaatst op vliegroutes van vleermuizen. Daar waar mogelijk is dit gecombineerd met een fiets- voetgangersverbinding. Twee van deze zogeheten kunstmatige hop-over-fietsbruggen zijn zichtbaar op het Zuidelijke deel van het tracé: de Heidstreek en Westersingel. De kunstmatige hopovers en fietsbruggen geven een verrassende serie faunapassages die nergens ter wereld op deze doordachte en nauwkeurige manier is uitgevoerd.

Project materiaal, inclusief hoge resolutie beelden, kunt u hier vinden.

Voor vragen kunt u per e-mail contact opnemen met:
Michelle Franke (Next architects) of
Frank Talsma (H+N+S Landschapsarchitecten)

Lees het artikel uit de Leeuwarder Courant >>

Meer informatie over dit project