2019 + nieuwjaar

Terugblik 2018

2018 was een mooi en verwachtingsvol jaar voor het vakgebied, dat na jaren weer bruist als ooit tevoren. Visie en ambitie zijn terug van weggeweest. Het credo ‘sober en doelmatig’ kan weer in de kast. Gelukkig maar. Want er is genoeg te doen om Nederland klaar te maken voor de toekomst.

Nieuws Hank van Tilborg 2 januari 2019, Amersfoort

Op onze lauweren rusten? Nee hoor!

2018 was niet alleen voor het vakgebied in het algemeen maar ook voor H+N+S een mooi jaar dat ons verwachtingsvol doet uitzien naar 2019. 2018 was het jaar waarin we weer enkele mooie erkenningen mochten ontvangen. We vielen in de prijzen bij de Dutch Design Awards met de Zalige Brug  (ontwerp: NEXT architects i.s.m. H+N+S), onderdeel van het plan voor de Spiegelwaal in Nijmegen waar H+N+S het landschapsontwerp vervaardigde. Verder ontvingen we van Rijkswaterstaat niet één maar zelfs twee pluimen, een erkenning van onze inzet voor het werken aan ruimtelijke kwaliteit in de projecten Gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum en uitbreiding Beatrixsluis

Zaligebrug

Als onderdeel van een heel team aan betrokkenen ontving Dirk Sijmons mede de Rotterdam-Maaskantprijs voor het Ruimte voor de Rivier programma. Ook iets om gepast trots op te zijn. Immers: in alle bescheidenheid geldt voor al deze erkenningen dat we dit niet hadden kunnen doen en bereiken zonder onze partners in deze: collega ontwerpers, aannemers en opdrachtgevers.

Ook dit jaar zijn we weer opgenomen in het BLAUWE KAMER Jaarboek Stedenbouw en Landschapsarchitectuur, dat jaarlijks een overzicht geeft van de stand van het vak aan de hand van een selectie van ‘voorbeeldige plannen’. Het Jaarboek is op 1 december in Tilburg gepresenteerd en is te koop bij uitgeverij Blauwdruk.

Dit keer is het project ‘Energie en Ruimte’ geselecteerd door de selectiecommissie. Het is een voorbeeld van ontwerpend onderzoek culminerend in een gelijknamige publicatie. We hebben hier intensief aan gewerkt onder aanvoering van Dirk Sijmons en de Vereniging Deltametropool in samenwerking met FABRICations, POSAD spatial strategies, Studio Marco Vermeulen en NRGlab/Wageningen Universiteit. Het boek ‘Energie en Ruimte – een nationaal perspectief’ is te bestellen bij NAi booksellers.

De selectiecommissie erkent dat de beroepsgroep zich via dit ruimtelijk ontwerponderzoek "een positie heeft verschaft in werelden waarin het tot voor kort geen rol speelde. Het lijvige boekwerk Energie en Ruimte heeft er onder meer voor gezorgd dat de makers – een consortium van ontwerpbureaus – uitgenodigd zijn aan de zogenoemde klimaattafels waar onderhandeld wordt over een nieuw Klimaatakkoord."

Klimaatmaatregelen in een Leefbaar Landschap - Doorsnede kleilandschap
Klimaatmaatregelen in een Leefbaar Landschap - Mondiale uitstoot van CO2
Energie & Ruimte - een nationaal perspectief- Totaalkaart en CO2 kaart

Wat ligt er momenteel op onze tekentafel?

Prijzen en erkenning ontvangen is mooi maar zeker geen reden voor ons om op onze lauweren te rusten. We werken onverdroten voort op weg naar nieuwe ontdekkingen en andere successen, klein of groot, in meer of mindere mate innovatief, onderzoekend of juist heel ambachtelijk, grootschalig en kleinschalig. 

Op de ene tekentafel ligt het strategisch plan voor de eerste Blauwe Omgevingsvisie (BOVI) voor Vallei en Veluwe. Een tekentafel verder ligt het concrete ontwerp voor de herontwikkeling van het rijksmonumentale ensemble van De Hooge Riet in Ermelo, een voormalig GGZ-terrein dat wordt herontwikkeld.

Op dit moment wordt door ons verder onder meer hard gewerkt aan diverse infrastructuurprojecten, waaronder de inpassing van de A1 tussen Apeldoorn en Azelo, misschien wel de mooiste landschappelijke snelweg van Nederland, en de A16 Rotterdam (waar een groot dakpark over de snelweg heen wordt gerealiseerd). Daarnaast wordt aan diverse inpassingsstudies voor duurzame vormen van energieopwekking gewerkt, zowel op beleids- en strategisch niveau (onder meer in de Zaanstreek, Groningen en Enschede) als in de vorm van concrete inpassingsplannen. 

Een plan dat in 2018 is afgerond betreft de uitwerking van een deel van de Ring Antwerpen. Samen met het Brusselse 51N4E en het Antwerpse NDVR werkte H+N+S Landschapsarchitecten een half jaar aan plannen voor de overkapping van de Antwerpse Ring. Ons team is geselecteerd in het kader van de internationale wedstrijd ‘Over De Ring’ en heeft zich toegelegd op de zone Oost. Ondertussen is duidelijk geworden dat de stad Antwerpen hier mee verder wil. In 2019 pakken we de verdere uitwerking van de Ring Oost op.

Overkapping van de Antwerpse ring - ‘Schijnvallei’ van Team Oost
Overkapping van de Antwerpse ring - ‘Schijnvallei’ van Team Oost
Overkapping van de Antwerpse ring - ‘Schijnvallei’ van Team Oost

Ook onlangs opgeleverd is de studie die wij maakten voor de Parana Delta in Argentinië, vlakbij Buenos Aires – één van de grootste delta’s ter wereld. Het onderzoek kwam tot stand in samenwerking met FABRICations, One Architecture, Deltares en INA, en levert toekomstscenario’s op het gebied van ecologie & landschap, stedelijke ontwikkeling, landgebruik, toerisme en recreatie.

Recent afgerond is eveneens de studie die we opstelden voor de Trekvaart tussen Amsterdam en Haarlem, in opdracht van de provincie. En onlangs presenteerden we ons ontwerp voor een uitkijk-belevingstoren aan de Nieuwe Maas – WaterWoud-  een cadeau van baggerbedrijf Van Oord ter gelegenheid van hun 150-jarig bestaan aan hun thuisbasis, de stad Rotterdam. Volgens plan wordt dit object eind volgend jaar gebouwd.

Waterwoud als eerste Maaspunt
Waterwoud als eerste Maaspunt
Waterwoud als eerste Maaspunt

In realisatie! Er wordt gebouwd…

Er wordt overigens steeds meer van ons werk gerealiseerd. Dat is mooi. Want plannen maken is 1 ding, het gaat er uiteindelijk natuurlijk om wat er buiten echt verandert, wat het voor mensen betekent in hun dagelijks leven, wat de samenleving er aan heeft, of de natuur. Nederland wordt zo hopelijk steeds een beetje interessanter. 

Overal in Nederland krijgen H+N+S plannen concreet vorm. Op dit moment werken we samen met aannemerscombinatie Mooder Maas hard aan de realisatie van het project Ooijen-Wanssum in Noord-Limburg. Dit grote waterveiligheidsplan krijgt stilaan vorm. Ook bij Kampen wordt nog altijd druk gewerkt aan de realisatie van dit Ruimte voor de Rivier project: de bypass met bijbehorende kunstwerken is bijna klaar.

Gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum- fietsbrug
Gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum- bastion
Kampen - Ruimte voor de rivier IJsseldelta
Kampen - Ruimte voor de rivier IJsseldelta

De realisatie van de nieuwbouw voor het RIVM op de Utrechtse Uithof is, na een tijdelijke pauze, gelukkig weer opgestart. De werkzaamheden aan dit gebouw van Claus Van Wageningen  architecten – waarvoor wij de omgeving en alle groene binnen- en buitenruimtes ontwierpen – zijn in volle gang. Ook aan de realisatie van het nieuwe museum Naturalis (ontwerp: Neutelings Riedijk), waarvoor wij een bijzondere daktuin ontwierpen, en de vernieuwing van het centrumgebied van Het Nationale Park De Hoge Veluwe, wordt buiten hard gewerkt. Het Landhuis (ontwerp: De Zwarte Hond/Monadnock) vormt de eerste fase van de herontwikkeling van het centrumgebied waarvoor H+N+S het masterplan ontwierp alsook de doorvertaling naar de concrete inrichtingsplannen. Volgend jaar wordt het horecaterras en de nieuwe parkeergelegenheid aangelegd. Het centrumplein zelf volgt wat later. De uiteindelijke realisatie hiervan zal de kroon zijn op onze advieswerkzaamheden voor Nationaal Park De Hoge Veluwe die ruim 10 jaar geleden startten.

Er wordt hard gewerkt in het centrumgebied van NP De Hoge Veluwe
Er wordt hard gewerkt in het centrumgebied van NP De Hoge Veluwe
Ook aan de aanpassing van de fietsroutes in het centrumgebied

Lange adem…

Waarmee maar blijkt dat we een vak van lange adem hebben. Kwaliteit vergt tijd, geduld… Het succes van het boek Energie en Ruimte is het resultaat van de niet aflatende energie die Dirk Sijmons samen met een aantal collega’s jarenlang in dit thema heeft gestoken, eveneens ruim 10 jaar. De zogenaamde Kleine Energieatlas (in 2008 verschenen, in opdracht van het toenmalige Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu, Den Haag), opgevolgd door de Grote Energieatlas, het boek Landschap en energie, en nu dus recentelijk de publicatie Energie en ruimte, leidde uiteindelijk tot een plek aan de Klimaattafels en daarmee een positie van ons vak in dit belangrijke politiek-maatschappelijke debat. Dichter bij het klimaatvuur kunnen we als ontwerpers niet zitten. 

Zoals Hank al sinds 2006 consistent adviseert en werkt aan ruimtelijke kwaliteit op De Hoge Veluwe en Dirk al ruim 10 jaar consequent en energiek werkt aan de opbouw van een betooglijn over het belang van de ruimtelijke dimensie van de energietransitie, zo geldt dit voor velen van ons. Jandirk nam ruwweg dezelfde periode als Provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit eerst Overijssel en later Noord-Holland bij de hand en wees hen op hun verantwoordelijkheden, als belangrijke verbinder tussen politiek, ambtelijke ondersteuning en samenleving in. 

Nikol sleutelt al een decennium aan het GreenPark Aalsmeer in een poging dit bedrijvenpark de kwaliteitsvolle uitstraling te geven die het verdient, ook in de crisisjaren de ambities hoog houdend. Frank werkte jarenlang minutieus aan een kwaliteitsvolle inpassing van de Centrale As in het kwetsbare landschap van de Friese Wouden. Het resultaat is er naar. 

Centrale as

En zo hebben Lodewijk, Pieter, Jaap, Gepke en vele anderen in het team zich de afgelopen jaren ingezet om de beloftes die in het project Ruimte voor de Rivier en andere waterveiligheidsprojecten opgesloten zaten, met de dubbele doelstelling van werken aan waterveiligheid èn ruimtelijke kwaliteit in het achterhoofd, ten volle waar te maken in de uitwerking van projecten zoals de Spiegelwaal bij Nijmegen, de bypass bij Kampen of de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum

Kortom, de tijd is onze vriend. We zien dan ook bijzonder uit naar 2019, waarin we weer gestaag – langzaam maar zeker – langs enkele lange lijnen doorsleutelen aan Nederland (en soms daarbuiten). Voor een mooier, beter werkend, slimmer, interessanter, gelaagder en duurzamer Nederland.

Namens het team H+N+S: een mooi en consistent 2019 gewenst, we spinnen ook volgend jaar driftig verder aan draadjes tussen verleden, heden en toekomst!

NIKOL DIETZ + PIETER SCHENGENGA + HANK VAN TILBORG