• Opdrachtgever
  • Arboribus Silva
  • Staatsbosbeheer
  • Locatie
  • Nederland
  • Periode
  • 2020-2021
  • Partners
  • Buiting Advies
  • Roosemalen & Savelkoul

Nederland staat voor een grote opgave: het realiseren van 37.000 ha bos en 1 miljoen woningen. In deze studie is verkend hoe woningbouw en stadsontwikkeling een krachtige driver kunnen zijn voor het realiseren van de bosopgave en daarmee het creëren van hoog kwalitatieve, gezonde woonmilieus. Het idee is een inclusieve bouwsteen te ontwikkelen waarin bos en woningbouw is geïntegreerd. Daarmee kan de aanleg van bos meeliften in de slipstream van de grootschalige woningbouwambities en wellicht ook daaruit worden gefinancierd.

Hoe mooi zou het zijn als de gewenste bosuitbreiding en de woningbouwopgave niet concurrerend, maar juist integraal ontwikkeld zou kunnen worden

Doel

In het kader van het klimaatakkoord is afgesproken 37.000 ha. bos te realiseren (de zogenoemde Bossenstrategie). Daarvan is de ambitie om minimaal de helft buiten de NNN te realiseren. Deze studie is opgezet met als doel te onderzoeken op welke manier de ontwikkeling van grote oppervlaktes nieuw bos binnen grote, stedenbouwkundige opgaven kan worden geïncorporeerd. En om vervolgens gemeenten, ontwikkelaars en anderen te enthousiasmeren en overtuigen om het combineren van bos en woningbouw serieus te onderzoeken en te realiseren. We willen laten zien dat bos aanplanten – ook economisch – meer oplevert dan het kost en dat het niet combineren van woningen met bos onvergeeflijk kortzichtig is.

Concept

Het concept dat we in deze studie verkennen bestaat uit een inclusieve bouwsteen bestaande uit een combinatie van bos en woningbouw. Het is een integraal concept en werkt ook alleen als zodanig. Daarom is er vanuit zowel economisch, als ecologisch, als ruimtelijk perspectief naar dit concept onderzoek gedaan, maar is het zwaartepunt van deze studie meer planeconomische ingestoken. In deze studie is op basis van financiële parameters een krachtige bewijsvoering opgebouwd ‘dat het economisch kan’, weliswaar in combinatie met de ecosysteemdiensten die het bos levert. Daarmee zijn we er nog niet maar vormt deze studie een basis om op voort te bouwen. Een vervolgstudie is dan ook nodig om dit concept verder uit te werken.

Bosrand
Nieuw bos
Stadsbos
Bos heeft alle eigenschappen in zich om het ontstaan en het in stand houden van de leefbare stad van de toekomst duurzaam te garanderen

Waarom bos?

Bos biedt veel verschillende ecosysteemdiensten: voorkomen van hitte eilanden, bergen van water bij piekbuien, afvangen van fijnstof en bieden van schaduw. Maar denk ook aan de mogelijkheden die groen biedt als plek om gezond te bewegen en als bron van rust, waardoor het geestelijk welzijn toeneemt. En natuurlijk de rol die groen vervult bij het in stand houden en verbeteren van de biodiversiteit. Daarnaast helpt bos ook in het vastleggen van Koolstof (C). Hierdoor kan de C die bij de realisatie van de woonwijk vrijkomt -voor een deel - weer op de locatie worden gecompenseerd.

Strategie

Het concept dat we in deze studie hebben verkend bestaat uit een inclusieve bouwsteen waarbij bos en woningbouw integraal als één opgave wordt vormgegeven. Het is dan ook een nieuwe manier van ontwikkelen waarbij bos integraal wordt meegenomen in de exploitatie. Het is een combinatie van woningwaardeverhoging met ecosysteemdiensten die het bos levert. Daarmee kan het concept een antwoord zijn voor woningbouwlocaties die on-hold staan door stikstof problematiek. Door realisatie van woningen met een plus ontstaat er wel ruimte voor ontwikkeling.

Woonconcepten

Voor deze studie is gerekend met 3 uiteenlopende woonconcepten en is Nederland grofweg in 4 regio’s verdeeld (gebaseerd op woningbehoefte en grondwaarde).

Drie uiteenlopende woonconcepten: verspreiden, verdichten en stapelen
Naast bos kan ook een gedeelte van het openbaar groen ingezet worden voor bosuitbreiding.
  • Bij ‘verspreiden’ is er een hoge uitgeefbaarheid en gaat het om vrije kavels. Hier kan je al met 0,5 – 3 ha roodontwikkeling 10 ha bos realiseren. Dit concept heeft echter wel een lage woningdichtheid van 10 woningen/ha.
  • Bij ‘verdichten’­ is er meer roodontwikkeling nodig om 10 ha bos te realiseren, namelijk 4 – 30 ha (afhankelijk van de regio). Bij dit concept worden daarentegen wel meer woningen gerealiseerd.
  • Bij ‘stapelen’ is er veel roodontwikkeling nodig om 10 ha bos te realiseren, vanwege een lage uitgeefbaarheid en lagere prijs van de woningen. Dit zal alleen in regio 1 economisch interessant zijn. Met 12 ha roodontwikkeling kan hier 10 ha bos gerealiseerd worden.
Verhouding roodontwikkeling en bos voor het woonconcept verspreiden
Verhouding roodontwikkeling en bos voor het woonconcept verdichten
Verhouding roodontwikkeling en bos voor het woonconcept stapelen
Kansrijkheid per regio en woonconcept

Kansrijkheid per regio

  • In regio 1 is weinig fysieke ruimte en is het niet kansrijk om daar het woonconcept verspreiden toe te passen. Verdichten en stapelen zijn hier wel kansrijk.
  • Financieel is het niet haalbaar om het woonconcept stapelen toe te passen in regio’s 2, 3 en 4. In verhouding zijn er te veel woningen nodig om bos te realiseren.
  • In de regio’s 3 en 4 is minder vraag naar woningen. Een grote hoeveelheid woningen zal niet worden verkocht. Verdichten is wellicht nog kansrijk, afhankelijk van de markt.
  • Enige nuance is op zijn plaats. Grote steden die nu in regio 2, 3 en 4 liggen, zullen andere verhoudingen hebben dan de dorpen daar omheen. Wellicht kunnen we deze steden onder regio 1 scharen. En zal hier het concept stapelen ook interessant kunnen zijn.

Vervolg

Op korte termijn zal een vervolgstudie worden opgezet, waarbij de resultaten uit deze studie worden getest op een casus. Daarmee kunnen we nog beter onderzoeken wanneer zo’n integraal en inclusief concept het beste werkt en zo meer grip krijgen hoe bos en wonen daadwerkelijk gecombineerd kunnen worden tot een woest aantrekkelijk woonklimaat.

Meer weten? Wij hebben eraan gewerkt

Arjen Spijkerman Projectleider, stedenbouwkundige
Danielle van Meijeren Landschapsarchitect

Gerelateerd

Project

Landschappelijk Wonen

  • Landscaping
  • Duurzame Stad & Regio